మొబైల్ వ్యసనం 

 అక్టోబర్ 7 ,సత్య వెలుగు న్యూస్: ఆధునిక జీవితంలో చేతిలో దూరవాణి లేకుండా ఒక్క క్షణం కూడా గడపలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. సమాచారాన్ని వేగంగా అందించడం, ప్రపంచాన్ని అరచేతిలోకి తీసుకురావడం, విద్య, ఉపాధి, వ్యాపారం, వినోదం వంటి అనేక రంగాల్లో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురావడం వంటి ప్రయోజనాలు దూరవాణి ద్వారా లభిస్తున్నాయి. అయితే ఇదే సాంకేతిక సాధనం ఇప్పుడు వ్యసనంగా మారి కుటుంబ బంధాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. ఒకే ఇంట్లో ఉంటూ ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకునే సమయం తగ్గిపోవడం, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య భావోద్వేగ దూరం పెరగడం ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది. గతంలో కుటుంబ సభ్యులు కలిసి కూర్చొని రోజువారీ విషయాలు పంచుకునేవారు. పెద్దల అనుభవాలు వినడం, పిల్లల చదువు గురించి మాట్లాడడం, కుటుంబ సమస్యలకు పరిష్కారాలు వెతకడం వంటి సంభాషణలు సహజంగా జరిగేవి. కానీ నేడు భోజన సమయంలోనూ, విశ్రాంతి సమయంలోనూ, ప్రయాణాల్లోనూ ప్రతి ఒక్కరి దృష్టి దూరవాణిపైనే కేంద్రీకృతమవుతోంది. ఒకే గదిలో ఉన్నప్పటికీ పరస్పర సంభాషణలు తగ్గిపోవడం కుటుంబ వ్యవస్థలో నిశ్శబ్ద సంక్షోభానికి దారితీస్తోంది.

ముఖ్యంగా యువతలో దూరవాణి వినియోగం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. సామాజిక మాధ్యమాలు, చిన్న దృశ్యాలు, ఆటలు, వినోద కార్యక్రమాలు గంటల తరబడి వారిని తెరకు పరిమితం చేస్తున్నాయి. ఫలితంగా చదువు, శారీరక శ్రమ, సామాజిక సంబంధాలు, కుటుంబ అనుబంధాలకు కేటాయించాల్సిన సమయం తగ్గిపోతోంది. ఇది కేవలం అలవాటు మాత్రమే కాకుండా మానసిక ఆధారపడటానికి దారితీస్తోందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

దూరవాణి వ్యసనం పిల్లలపై మరింత ప్రభావం చూపుతోంది. చిన్న వయస్సులోనే ఎక్కువసేపు తెరల ముందు గడపడం వల్ల ఏకాగ్రత తగ్గడం, కంటి సమస్యలు, నిద్రలేమి, చిరాకు, మానసిక ఒత్తిడి వంటి సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి. బయట ఆటలు ఆడటం, స్నేహితులతో కలవడం, కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడటం వంటి సహజ కార్యకలాపాలు తగ్గిపోవడం వారి వ్యక్తిత్వ వికాసంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతోంది. వృద్ధులు కూడా ఈ పరిస్థితి వల్ల ఒంటరితనాన్ని అనుభవిస్తున్నారు. కుటుంబ సభ్యులు అందరూ తమ తమ దూరవాణుల్లో నిమగ్నమై ఉండటంతో పెద్దలకు మాట్లాడుకునే అవకాశం తగ్గుతోంది. తమ అనుభవాలను పంచుకోవాలన్నా వినేవారు లేకపోవడం, కుటుంబ సభ్యులతో గడపాల్సిన సమయం తగ్గిపోవడం వారిలో నిరాశను పెంచుతోంది. ఇది కుటుంబ బంధాల బలహీనతకు స్పష్టమైన సంకేతంగా చెప్పవచ్చు.

దూరవాణి వినియోగం పూర్తిగా తప్పు కాదు. సరైన పరిమితిలో ఉపయోగిస్తే అది విద్యకు, సమాచారానికి, ఉపాధికి, సృజనాత్మకతకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. సమస్య దాని వినియోగంలో సమతుల్యత కోల్పోవడమే. అవసరానికి మించి వినియోగించడం వల్ల అది ప్రయోజనకర సాధనం నుంచి వ్యసనంగా మారుతోంది. ఈ విషయాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది.

కుటుంబ స్థాయిలో కొన్ని నియమాలు పాటించడం ద్వారా ఈ సమస్యను తగ్గించవచ్చు. భోజన సమయంలో దూరవాణులను పక్కన పెట్టడం, రోజులో కొంత సమయాన్ని కుటుంబ సభ్యులతో గడపడానికి కేటాయించడం, పిల్లల వినియోగంపై తల్లిదండ్రులు పర్యవేక్షణ చేయడం వంటి చర్యలు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి. వారానికి ఒకరోజు కుటుంబ కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం కూడా బంధాలను బలోపేతం చేయగలదు. విద్యాసంస్థలు కూడా ఈ విషయంలో అవగాహన కల్పించాలి. విద్యార్థులకు దూరవాణి వినియోగం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు, నష్టాల గురించి వివరించాలి. క్రీడలు, పుస్తక పఠనం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహించాలి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించడమే కాకుండా దానిని నియంత్రించగల సామర్థ్యాన్ని కూడా యువతలో పెంపొందించాలి.

సమాజం కూడా ఈ మార్పును గమనించి స్పందించాల్సిన అవసరం ఉంది. మానవ సంబంధాలు, కుటుంబ విలువలు, పరస్పర సంభాషణలు ఏ సాంకేతిక సాధనానికీ ప్రత్యామ్నాయం కావు. మనిషి జీవితంలో ఆనందం, భరోసా, భావోద్వేగ బలం కుటుంబ సంబంధాల నుంచే లభిస్తాయి. వాటిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే సాంకేతిక పురోగతి ఉన్నా జీవితంలో సంతృప్తి తగ్గిపోతుంది. దూరవాణి మనిషి జీవితాన్ని సులభతరం చేయడానికి వచ్చింది గానీ కుటుంబాలను దూరం చేయడానికి కాదు. సాంకేతిక సౌకర్యాలను వినియోగించుకుంటూనే కుటుంబ సభ్యులతో సమయం గడపడం, పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం, భావోద్వేగ బంధాలను కాపాడుకోవడం నేటి తరానికి అత్యంత అవసరం. దూరవాణిపై నియంత్రణ, కుటుంబానికి ప్రాధాన్యం, సంభాషణలకు విలువ ఇచ్చే సంస్కృతి పెరిగితేనే ఆరోగ్యకరమైన కుటుంబ వ్యవస్థ, సమతుల్య సమాజ నిర్మాణం సాధ్యమవుతుంది.