మనకు అలసటగా ఉన్నప్పుడు, నిద్ర ముంచుకొచ్చినప్పుడు లేదా ఎక్కువసేపు ఒకే పనిపై దృష్టి పెట్టినప్పుడు ఆవలింతలు రావడం చాలా సహజం. కొన్నిసార్లు ఒకరు ఆవలిస్తే పక్కన ఉన్నవారికి కూడా ఆవలింత రావచ్చు. అయితే అసలు ఆవలింత ఎందుకు వస్తుంది? ఆ సమయంలో మన శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది? ఆవలింత అంటే శరీరంలో ఆక్సిజన్ తగ్గిపోయిందనే అర్థమా? తరచూ ఆవలిస్తే ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్యకు సంకేతమా?
ఆవలింత అనేది సాధారణంగా కనిపించే ఒక చిన్న శారీరక చర్యే అయినప్పటికీ, దీని వెనుక ఆసక్తికరమైన శాస్త్రీయ ప్రక్రియ ఉంటుంది.
ఆవలింత అంటే ఏమిటి?
ఆవలింత అనేది మన శరీరం స్వయంచాలకంగా చేసే ఒక రిఫ్లెక్స్ చర్య. ఇందులో నోరు పెద్దగా తెరుచుకోవడం, లోతుగా గాలి పీల్చుకోవడం, ముఖం మరియు దవడ చుట్టూ ఉన్న కండరాలు సాగడం వంటి మార్పులు జరుగుతాయి.
ఇది మనం కావాలని చేయకపోయినా స్వయంగా జరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు ఆవలింతను ఆపాలని ప్రయత్నించినా శరీరం దానిని పూర్తి చేయాలనే విధంగా స్పందిస్తుంది.
\text{మరింత తెలుసుకోండి}
నిద్ర వస్తేనే ఆవలింతలు వస్తాయా?
అలా కాదు. నిద్ర లేదా అలసట ఆవలింతలకు సాధారణ కారణాలు అయినప్పటికీ, అవే ఒక్కటే కారణాలు కావు.
ఈ పరిస్థితుల్లో కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు:
- నిద్రకు ముందు
- ఉదయం నిద్రలేచిన వెంటనే
- ఎక్కువసేపు విశ్రాంతిగా కూర్చున్నప్పుడు
- బోర్గా అనిపించినప్పుడు
- ఒకే పనిపై ఎక్కువసేపు దృష్టి పెట్టినప్పుడు
- అలసటగా ఉన్నప్పుడు
- ఇతరులు ఆవలించడం చూసినప్పుడు
అంటే ఆవలింత అనేది నిద్రకు మాత్రమే సంబంధించిన చర్య కాదు.
ఆవలింత సమయంలో శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది?
ఆవలింత ప్రారంభమైనప్పుడు మొదట దవడ కిందికి వంగి నోరు పెద్దగా తెరుచుకుంటుంది. అదే సమయంలో ముఖం, దవడ, గొంతు ప్రాంతంలోని కొన్ని కండరాలు సాగుతాయి.
తర్వాత మనం సాధారణ శ్వాస కంటే లోతుగా గాలిని లోపలికి తీసుకుంటాం. ఆ తర్వాత గాలి బయటకు వెళ్తుంది.
ఈ ప్రక్రియలో:
మెదడు సంకేతం → నోరు తెరుచుకోవడం → లోతైన శ్వాస → కండరాల సాగడం → గాలి బయటకు వెళ్లడం
అనే క్రమంలో శరీరంలో మార్పులు జరుగుతాయి.
ఆవలిస్తే ఆక్సిజన్ పెరుగుతుందా?
ఇది చాలా కాలంగా ఉన్న ఒక సాధారణ అపోహ.
“శరీరంలో ఆక్సిజన్ తగ్గడం వల్లే ఆవలింత వస్తుంది” అని చెప్పడం పూర్తిగా సరైనది కాదు. పరిశోధనల ప్రకారం ఆవలింతను కేవలం ఆక్సిజన్ కొరతతో వివరించలేం.
అందుకే గదిలో ఆక్సిజన్ తగ్గిన ప్రతిసారీ మనకు తప్పనిసరిగా ఆవలింత రావాల్సిన అవసరం లేదు.
ఆవలింతకు సంబంధించి మెదడు మేల్కొలుపు స్థాయి, నిద్ర-మేల్కొనే చక్రం, అలసట, భావోద్వేగాలు మరియు ఇతర నాడీ వ్యవస్థ సంబంధిత అంశాలు కూడా పాత్ర పోషిస్తాయని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
మరి ఆవలింత ఎందుకు వస్తుంది?
ఆవలింతకు ఒకే ఒక్క కారణం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెప్పడం లేదు. ఇది అనేక కారణాలతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు.
1. నిద్ర మరియు మేల్కొనే సమయంలో
నిద్రకు వెళ్లే ముందు లేదా నిద్రలేచిన వెంటనే ఆవలింతలు రావడం సాధారణం. ఈ సమయంలో మెదడు మేల్కొలుపు స్థాయిలో మార్పులు జరుగుతుంటాయి.
2. అలసట
ఎక్కువసేపు పని చేసిన తర్వాత శరీరం విశ్రాంతిని కోరుకుంటుంది. ఈ సమయంలో ఆవలింతలు ఎక్కువగా కనిపించవచ్చు.
3. బోర్గా అనిపించినప్పుడు
ఆసక్తి లేని పని చేస్తూ ఎక్కువసేపు కూర్చున్నప్పుడు కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు. మెదడు అప్రమత్తతలో మార్పులతో ఇది సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.
4. శరీర ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ
ఆవలింతకు మెదడు ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణతో సంబంధం ఉండవచ్చని ఒక శాస్త్రీయ సిద్ధాంతం ఉంది. అయితే ఇది ఆవలింతకు ఖచ్చితమైన ఏకైక కారణంగా నిరూపించబడలేదు.
5. ఇతరులను చూసి ఆవలించడం
ఇది మరింత ఆసక్తికరమైన విషయం. మనం మరొక వ్యక్తి ఆవలించడం చూసినప్పుడు మనకూ ఆవలింత రావచ్చు.
దీనిని “contagious yawning” అంటారు.
ఇది సామాజిక ప్రవర్తన, శ్రద్ధ, అనుకరణ వంటి అంశాలతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
ఒకరు ఆవలిస్తే మనకూ ఎందుకు వస్తుంది?
మీ పక్కన ఉన్న వ్యక్తి ఆవలిస్తే, మీరు కూడా ఆవలించిన సందర్భాలు చాలానే ఉంటాయి.
ఇది కేవలం యాదృచ్ఛికం మాత్రమే కాదు. ఇతరుల ప్రవర్తనను మన మెదడు గమనించి దానికి ప్రతిస్పందించే సామాజిక ప్రక్రియల్లో భాగంగా contagious yawning కనిపిస్తుంది.
అయితే ప్రతి ఒక్కరికీ ఇతరులను చూసి ఆవలింత రావాల్సిన అవసరం లేదు. వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి ఇది మారుతుంది.
పదేపదే ఆవలిస్తే ఏదైనా సమస్యా?
చాలా సందర్భాల్లో అప్పుడప్పుడు లేదా అలసట సమయంలో ఆవలింతలు రావడం సహజమే.
అయితే కారణం తెలియకుండా చాలా ఎక్కువగా ఆవలింతలు వస్తుంటే, ముఖ్యంగా:
- పగటిపూట తీవ్రమైన నిద్రమత్తు
- రాత్రి నిద్ర సరిగా లేకపోవడం
- నిరంతర అలసట
- శ్వాసలో ఇబ్బంది
- ఛాతీలో అసౌకర్యం
- తల తిరగడం లేదా మూర్ఛ వంటి లక్షణాలు
- కొత్తగా ప్రారంభమైన ఇతర నాడీ సంబంధిత లక్షణాలు
ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.
ఆవలింత ఒక్కటే ఉన్నంత మాత్రాన తీవ్రమైన వ్యాధి ఉందని భావించకూడదు.
ఆవలింతను ఆపాలా?
సాధారణ ఆవలింతను ఆపాల్సిన అవసరం లేదు. అది శరీరంలో సహజంగా జరిగే రిఫ్లెక్స్ చర్య.
బహిరంగ ప్రదేశంలో ఉన్నప్పుడు మర్యాద కోసం నోరు చేతితో కప్పుకోవడం మంచిది.
ఆవలింతపై ఆసక్తికరమైన విషయాలు
• ఆవలింతలు మనుషుల్లో మాత్రమే కాదు: అనేక జంతువులు కూడా ఆవలిస్తాయి.
• ఆవలింత అంటుకునేలా అనిపిస్తుంది: మరొకరిని ఆవలించడం చూడటం, కొన్నిసార్లు ఆవలింత గురించి చదవడం లేదా ఆలోచించడం కూడా కొందరిలో ఆవలింతను ప్రేరేపించవచ్చు.
• అందరికీ ఒకే విధంగా ఉండదు: కొంతమందికి తరచుగా ఆవలింతలు వస్తే, మరికొందరికి చాలా అరుదుగా వస్తాయి.
• నిద్రకు మాత్రమే సంబంధం లేదు: మేల్కొనే సమయంలో కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు.
చివరగా…
ఆవలింత అనేది చిన్న విషయం అనిపించినా, దాని వెనుక మెదడు, నాడీ వ్యవస్థ, శ్వాస, కండరాల కదలికలు, నిద్ర-మేల్కొనే చక్రం వంటి అనేక అంశాలు పనిచేస్తాయి.
కాబట్టి “ఆవలింత అంటే ఆక్సిజన్ తగ్గింది” లేదా “ఆవలింత అంటే ఖచ్చితంగా నిద్ర వస్తోంది” అని మాత్రమే అర్థం చేసుకోవడం సరైంది కాదు.
అప్పుడప్పుడు ఆవలింతలు రావడం సాధారణమే. కానీ ఎలాంటి స్పష్టమైన కారణం లేకుండా ఆవలింతలు చాలా ఎక్కువగా రావడంతో పాటు ఇతర అసాధారణ లక్షణాలు కూడా ఉంటే మాత్రం వైద్య సలహా తీసుకోవడం మంచిది.
ఒక్క ఆవలింత వెనుకే ఇంత శాస్త్రం ఉందంటే నిజంగా ఆశ్చర్యమే కదా!
