సాధారణంగా ఒక దేశాన్ని ఊహించుకుంటే నదులు, సరస్సులు, వాగులు కనిపిస్తాయని అనుకుంటాం. కానీ ప్రపంచంలో శాశ్వతంగా ప్రవహించే సహజ నదులు లేని దేశాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది సౌదీ అరేబియా. ఇది విస్తీర్ణం పరంగా శాశ్వత సహజ నది లేని అతిపెద్ద దేశంగా పరిగణించబడుతుంది.
అయితే “నదులు లేని దేశం” అంటే అక్కడ నీరు లేదని కాదు. సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేయడం, భూగర్భజలాలు, వర్షపు నీరు, ఆనకట్టలు, పునర్వినియోగ నీరు వంటి మార్గాల ద్వారా అక్కడి ప్రజలకు నీటిని అందిస్తున్నారు.
1️⃣ సౌదీ అరేబియాలో నదులు ఎందుకు లేవు?
సౌదీ అరేబియా అరేబియా ద్వీపకల్పంలో ఉంది. దేశంలోని చాలా ప్రాంతాలు ఎడారి వాతావరణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
ఇక్కడ వర్షపాతం తక్కువగా ఉండటంతో ఏడాది పొడవునా నీరు ప్రవహించే నదులు ఏర్పడటం కష్టం. అధికారిక సౌదీ వర్గాల ప్రకారం, దేశంలో శాశ్వతంగా ప్రవహించే నదులు లేవు. అయితే వర్షాలు పడినప్పుడు కొంతకాలం నీటిని మోసుకెళ్లే “వాడీలు (Wadis)” ఉన్నాయి.
2️⃣ వాడీలు అంటే ఏమిటి?
వాడీ అంటే సాధారణంగా ఎడారి ప్రాంతంలో ఉండే పొడి నీటి మార్గం లేదా లోయ.
ఎక్కువ వర్షం పడినప్పుడు ఈ మార్గాల్లో అకస్మాత్తుగా నీరు ప్రవహిస్తుంది. వర్షం ఆగిపోయిన తర్వాత కొంతకాలానికి నీరు భూమిలోకి ఇంకిపోవడం లేదా ఆవిరైపోవడం వల్ల వాడీలు మళ్లీ పొడిగా మారతాయి.
అందువల్ల వీటిని శాశ్వత నదులుగా పరిగణించరు.
3️⃣ మరి అక్కడి ప్రజలకు తాగునీరు ఎలా వస్తుంది?
ఇదే సౌదీ అరేబియా ప్రత్యేకత.
నదులు లేకపోయినా అక్కడ కోట్లాది మంది ప్రజలు నగరాల్లో నివసిస్తున్నారు. వారికి నీటిని అందించడానికి ప్రధానంగా కొన్ని మార్గాలను ఉపయోగిస్తున్నారు:
💧 ప్రధాన నీటి వనరులు
- సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేయడం
- భూగర్భజలాలు
- వర్షపు నీరు
- ఆనకట్టల్లో నిల్వ చేసిన నీరు
- శుద్ధి చేసిన మురుగునీటిని పునర్వినియోగించడం
సౌదీ ప్రభుత్వం కూడా నీటి వనరులను ఉపరితల నీరు, పునరుత్పాదక భూగర్భజలాలు, పునరుత్పాదకంకాని భూగర్భజలాలు, డీశాలినేషన్ నీరు, శుద్ధి చేసిన నీరు వంటి విభాగాలుగా నిర్వహిస్తోంది.
4️⃣ సముద్రపు నీటిని తాగునీటిగా ఎలా మారుస్తారు?
ఇది ఆధునిక సాంకేతికతలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం.
డీశాలినేషన్ (Desalination) అనే ప్రక్రియ ద్వారా సముద్రపు ఉప్పునీటిలోని ఉప్పు, ఇతర మలినాలను తొలగించి మంచినీటిగా మార్చుతారు.
ప్రక్రియ సులభంగా:
సముద్రపు నీరు → శుద్ధి → ఉప్పు తొలగింపు → ఫిల్టరింగ్ → నాణ్యత పరీక్ష → తాగునీరు → పైప్‌లైన్ల ద్వారా నగరాలకు సరఫరా
సౌదీ అరేబియాలో రెడ్ సీ, అరేబియన్ గల్ఫ్ తీర ప్రాంతాల్లో భారీ డీశాలినేషన్ ప్లాంట్లు పనిచేస్తున్నాయి.
5️⃣ సముద్రం దగ్గరే నీరు తయారు చేసి ఎడారి నగరాలకు ఎలా తీసుకెళ్తారు?
ఇది మరొక అద్భుతమైన మౌలిక వసతుల ఉదాహరణ.
ఉదాహరణకు జుబైల్ నుంచి రియాద్‌కు నీటిని తరలించే భారీ పైప్‌లైన్ వ్యవస్థ ఉంది. సముద్ర తీర ప్రాంతంలో డీశాలినేషన్ చేసిన నీటిని వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రియాద్ వంటి నగరాలకు పైప్‌లైన్ల ద్వారా పంపిస్తారు.
ఒక ప్రధాన జుబైల్–రియాద్ నీటి ప్రసరణ ప్రాజెక్టులో సుమారు 412 కిలోమీటర్ల జంట పైప్‌లైన్ ద్వారా రోజుకు 1.2 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల తాగునీటిని తరలించే సామర్థ్యం ప్రస్తావించబడింది.
6️⃣ భూగర్భజలాల పాత్ర
నదులు లేకపోయినా ఎడారి నేల కింద పురాతన కాలం నుంచి నిల్వ ఉన్న భూగర్భజలాలు ఉన్నాయి.
ఈ నీటిని బావులు, పంపులు, ఇతర నీటి మౌలిక వసతుల ద్వారా వెలికితీస్తారు.
అయితే భూగర్భజలాల్లో కొంత భాగం పునరుత్పత్తి కాని (non-renewable) నీటి నిల్వలు కావడం వల్ల వాటిని అధికంగా వినియోగించడం భవిష్యత్తులో సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. సౌదీ అరేబియాలో వ్యవసాయ రంగం భూగర్భజలాలపై గణనీయంగా ఆధారపడుతున్నట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
7️⃣ వర్షం పడితే ఏం చేస్తారు?
సౌదీ అరేబియాలో వర్షపాతం తక్కువే అయినప్పటికీ కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే సందర్భాలు ఉంటాయి.
అప్పుడు నీరు వాడీల్లో ప్రవహిస్తుంది. ఆ నీటిని ఆనకట్టలు, నిల్వ వ్యవస్థలు ద్వారా కొంత మేరకు సేకరించి వినియోగిస్తారు.
2022లో సమర్పించిన సౌదీ అరేబియా జాతీయ నివేదిక ప్రకారం, 2019 నాటికి దేశంలో 522 ఆనకట్టలు నిర్మించబడ్డాయి
8️⃣ అక్కడి ప్రజల రోజువారీ జీవితంపై దీని ప్రభావం ఏమిటి?
నదులు లేని పరిస్థితి అక్కడి జీవన విధానాన్ని కూడా ప్రభావితం చేసింది.
🏙️ నగరాలు
రియాద్, జెడ్డా వంటి పెద్ద నగరాలకు నిరంతర నీటి సరఫరా కోసం భారీ పైప్లైన్లు, నీటి నిల్వలు, శుద్ధి కేంద్రాలు అవసరం.
🌾 వ్యవసాయం
వ్యవసాయానికి నీరు అత్యంత కీలకం. అందువల్ల భూగర్భజలాలు, నీటి నిర్వహణ, ఆధునిక సాగు పద్ధతులకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
🏭 పరిశ్రమలు
పరిశ్రమలకు కూడా పెద్ద మొత్తంలో నీరు అవసరం. అందువల్ల శుద్ధి చేసిన నీరు, పునర్వినియోగ నీరు వంటి వనరులను ఉపయోగిస్తున్నారు.
9️⃣ నదులు లేకపోయినా ఆధునిక నగరాలు ఎలా సాధ్యమయ్యాయి?
ఇది సౌదీ అరేబియా కథలోని ముఖ్యమైన అంశం.
ప్రకృతి ఇచ్చిన నీటి వనరులు పరిమితంగా ఉన్నప్పుడు సాంకేతికత, మౌలిక వసతులు, నీటి నిర్వహణ కలిసి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను సృష్టించాయి.
డీశాలినేషన్ ప్లాంట్లు, భారీ నీటి పైప్లైన్లు, నీటి నిల్వలు, భూగర్భజల వినియోగం, మురుగునీటి శుద్ధి వంటి వ్యవస్థలతో నదులు లేని దేశంలో కూడా ఆధునిక నగర జీవితం కొనసాగుతోంది.
🔟 సౌదీ అరేబియా ఒక్కటేనా?
కాదు.
“శాశ్వత సహజ నదులు లేని దేశాలు” ప్రపంచంలో మరికొన్ని ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అరేబియా ద్వీపకల్పంలోని కువైట్, ఖతర్, బహ్రెయిన్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఒమన్, యెమెన్ వంటి దేశాల్లో కూడా శాశ్వత నదులు లేవు; కొన్ని ప్రాంతాల్లో వాడీలు లేదా కాలానుగుణ నీటి ప్రవాహాలు ఉంటాయి. Al Jazeera
కాబట్టి “ప్రపంచంలో నదులు లేని ఏకైక దేశం సౌదీ అరేబియా” అని చెప్పడం కచ్చితమైన వాస్తవం కాదు. సరైన వివరణ:
“శాశ్వత సహజ నదులు లేని ప్రపంచంలోని దేశాల్లో సౌదీ అరేబియా ప్రముఖమైనది; విస్తీర్ణం పరంగా ఇది అతిపెద్ద నది లేని దేశంగా పరిగణించబడుతుంది.”
1️⃣1️⃣ ఈ దేశం మనకు చెప్పే ముఖ్యమైన పాఠం
నీరు సహజంగా లభించని ప్రాంతంలో కూడా మానవుడు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ప్రణాళిక, మౌలిక వసతులు మరియు వనరుల నిర్వహణతో జీవనాన్ని కొనసాగించగలడని సౌదీ అరేబియా ఉదాహరణ చూపిస్తుంది.
అయితే సాంకేతికత నదులకు పూర్తిగా ప్రత్యామ్నాయం కాదు. డీశాలినేషన్‌కు భారీ శక్తి అవసరం ఉంటుంది; భూగర్భజలాల అధిక వినియోగం కూడా దీర్ఘకాలిక సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. అందుకే నీటి పొదుపు, పునర్వినియోగం, వర్షపు నీటి సంరక్షణ కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి.
ముగింపు
నదులు లేకపోవడం అంటే నీరు లేకపోవడం కాదు. కానీ సహజ నదులు లేని దేశాల్లో ప్రతి చుక్క నీటికి ప్రత్యేకమైన విలువ ఉంటుంది.
సౌదీ అరేబియా సముద్రపు నీటిని శుద్ధి చేసి, వందల కిలోమీటర్ల పైప్‌లైన్ల ద్వారా నగరాలకు తరలిస్తూ, భూగర్భజలాలు, ఆనకట్టలు, పునర్వినియోగ నీటిని కూడా ఉపయోగిస్తోంది. ఈ విధానం ఎడారి ప్రాంతాల్లో మానవ జీవనం ఎలా అభివృద్ధి చెందిందో చూపించే ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణ.
నీటి విలువ తెలిసిన సమాజమే భవిష్యత్తును కాపాడుకోగలదు.
